Vücutta Kalsiyum Dengesi

25 Nisan 2018
kalsiyum-

Kalsiyum insan bedeni için gerekli bir maddedir, ama ne çok fazla ne de çok az olmalıdır. Denge bozulursa tedaviyle düzeltilmesi gerekir.

Kemikler ve dişler büyük oranda kal­siyum içerir. Kalsiyum kristalleri, bağ dokusu ağı tarafından bir arada tutulan katı yapıları oluştururlar ve sonuçta be­deni taşıyan güçlü bir madde, yani ke­mik dokusu ortaya çıkar. Ancak kemiklerdeki kalsiyum kalıcı olmayabilir. Baş­ka dokularda da gerekli düzeyin koru­nabilmesi için bir bölümü başka yerle­re aktarılabilir.

Ayrıca, az miktarda kalsiyum beyin­deki sinirlerden gelen uyarıları düzenler; kas kasılmasında etkilidir. Kan pıhtılaş­ması da kanda bulunan kalsiyum mik­tarına dayanır.

Kalsiyum dengesi

Besinlerdeki kalsiyum soğurulup ka­na geçer. Bir bölümü idrarla atılır bir bölümü ise kemiklerde depolanır ya da yeniden kana soğurulur. Kanda kalsi­yum düzeyi bedenin duyarlı denetim sistemiyle dengelenir. Bu sistemin merkezi, boyundaki paratiroit bezlerinde yer alır. Bezlerde üretilen paratiroit hormo­nu kemikleri ve böbrekleri etkileyerek kalsiyum düzeyini yükseltir ve idrarla atılmasını azaltır.

Kalsiyum düzeyi düşük olunca kana daha fazla paratiroit hormonu salgıla­nır. Kalsiyum düzeyi yüksekse daha az hormon üretilir.

Kalsiyum dengesi için D vitamini de gereklidir. D vitamini hem besinlerden kalsiyum soğurulmasını, hem de para­tiroit hormonuyla birlikte kemiklerden kalsiyum salınmasını sağlar.

Aşırı miktarda kalsiyum

Bedende aşırı miktarda kalsiyum bu­lunması, kusma ve mide ağrısı gibi be­lirtiler yapar. Böbreklerde birikmesi ise, böbrek taşları oluşturarak daha ciddi sorunlara yol açar. Çok miktarda kalsiyumun nedeni, denetimsiz bir biçimde hormon salgılanmasına yol açan paratiroit tümörü ola­bilir. Aşırı miktarda D vitamini hapları alınması da bu duruma neden olabilir.

Acil durumlarda fosfat iğnesi yapıl­ması kalsiyum düzeyini düşürür. Paratiroit bezindeki tümör ameliyat gerek­tirir. Neden aşırı D vitamini ise, hapla­rın kesilmesi gerekir.

Kalsiyum eksikliği

Bedende kalsiyum düzeyi düşerse “tanani” denilen durum ortaya çıkar, özel­likle ellerde, ayaklarda ve gırtlakta kas spazmları oluşur. Tetaninin en yaygın nedeni, korku ya da heyecanın başlat­tığı histerik aşırı solunumdur. Bunun sonucunda ortaya çıkan kimyasal deği­şiklikler geçici olarak kandaki kalsiyum miktarını azaltır. Nöbet geçince, beden normale döner.

Paratiroit bezleri tümör tedavisi için alınırsa paratiroit hormonu düzeyinde­ki apansız düşüş tetaniye neden olabi­lir. Ancak damardan kalsiyum, ağızdan da D vitamini tabletleri verilerek, bu du­rum kolayca tedavi edilebilir.

Kalsiyum eksikliği tetani dışında, anormal kan pıhtılaşmasına ve kalp rit­minin bozulmasına da yol açabilir. Ama genellikle daha önce kas spazmları ortaya çıktığı için tedavi öteki sorunların gelişmesini önler.

Kalsiyum eksikliği aylarca tedavi edil­mezse, başka belirtiler ortaya çıkar. Ke­miklerden kalsiyum yitimi çocuklarda raşitizm’e (kemiklerde biçim bozukluğu ile sonuçlanır), yaşlılarda osteoporoz ‘a (kemiklerin incelmesi) neden olur.

Raşitizm günümüzde de önemli bir sorun olma özelliğim korumaktadır. D vitamini verilerek tedavi edilir. Yaşlıla­rın çoğunda az vitaminli besinlerle bes­lenmekten ötürü osteoporoz oluşur. Kalsiyum almaları yararlı olur ama asıl önemlisi beslenme biçimlerinin yeniden düzenlenmesidir.

Osteoporozlu hastalara, tabtet olarak verilen kalsitonin hormonu, kalsiyumun kemik dokumunda tutulmasını sağlar. Geç yaşlarda ortaya çıkan ve başlıca be­lirtisi kalın ama güçsüz kemikler olan Paget hastalığı da kalsitonin tedavisine yanıt verir.

Kalsiyum soğurma bozukluğu yaygın bir sorur değildir. Bağırsak hastalıkla­rı, besinlerden D vitamininin, dolayısıy­la kalsiyumun soğurulmasını önleyebi­lir. Gününüzde böbrek hastalığı tedavisinde önemli gelişmeler sağlanmış ve böylece hastaların daha uzun yaşadığı görülmüştür ama bunlarda raşitizm va­kalarının arttığı ortaya çıkmıştır. Bunun nedeni, D vitamininin, yararlı olması için böbrek tarafından uyarılmasının ge­rekmesidir. Bu nedenle böbrek hastala­rının fazladan D vitamini verilerek te­davi edilmesi gerekebilir.

Anne ve bebek

Gebelerin ve emziren annelerin bedenlerindeki D vitamini ve kalsiyum, bebeğe geçtiği için azalır. Ne var ki be­den, besinlerden daha fazla kalsiyum soğurarak bu eksikliği giderir. Önemli olan dengeli beslenmektir. Genellikle, kalsiyum tabletleri almaya gerek kalmaz.

Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz