Psikoloji

9 Mart 2018
psikoloji

Psikoloji ya da ruh bilim, zihnin nasıl çalıştığını ve davranışların, duyguların, düşüncelerin nedenlerini araştırır.

İnsanlar binlerce yıldır zihnin nasıl iş­lediğini araştırmakladırlar ancak son yüzyılda bu çalışmalar bilimsel ni­telik kazanmıştır. Konu oldukça karmaşıktır: Bir düzeyde psikolog, bir futbol topundan bile küçük, ama çok yetkin bir bilgisayarın eşdeğerini konu olarak ele alır; başka bir düzeyde de işin me­kanik yönünü bir yana bırakıp ve davranışları, duyguları ve düşünceleri orta­ya çıkan modellerden anlam çıkarmaya çalışır.

Psikolojinin konusu zihnin bütün yönleri olduğu için, çalışmaların yalnız­ca küçük bir bölümü insanların sorunlarıyla ilgilidir. Buna karşılık psikologların yaptığı buluşlar, insanların yaşamını olumlu yönde etkiler Sözgelimi bellek konusunda uzmanlaşanlar, bellekleri zayıf olan kişilere yardımcı olan yöntemlerle yararlı olabilirler; insanların nasıl öğrendiği konusunu araştıranlar ise daha kolay öğrenmemizi sağlayan yollar gösterebilirler.

Klinik psikolojisi

Akıl sağlığı konusunda uzmanlaşmış bir doktor olan psikiyatrdan farklı ola­rak klinik psikoloğunda tıp eğitimi aranmaz Ancak, psikoloji eğitiminin yanı sıra akıl sağlığına ilişkin sorunlar üzerinde çalışacağı için, ek bir eğilim (kliniğe yönelik) görür.

Klinik psikologları genellikle, tedavi­de ilaç gibi tıbbi yöntemler kullanan psi­kiyatrlarla birlikte çalışırlar Psikolog­lar şizofreni ve manik depresif hastalık gibi ciddi sayılabilecek akıl hastalıkları ka­dar hisleri, fobi, depresyon gibi nevroz türleri ve genellikle polikliniklerde te­davi edilebilecek durumlarla da ilgilenirIer. Evlilik sorunları ve aile terapisi gi­bi sorunun bu kişiden değil, iki ya da daha fazla kişi arasındaki ilişkiden kay­naklandığı durumlar da klinik psikolo­jisinin alanına girer.

Gelişim psikolojisi

Gelişim psikolojisi insanların çocukluktan yaşlılığa kadar geçirdiği değişik İlklerle ilgilenir Bu çalışmalar; yaşamı­mızın farklı dönemlerinde bizi nelerin beklediğini anlamamızda son derece yararlıdır. Söz gelimi bu yolla, ergenlik çağındakilerin isyankar tulumu karşısın­da hoşgörülü olmayı öğreniriz Ayrıca genel kanının (ersine, ona yaşın ileri dönemlerinde cinsel yaşamın çok daha el kin olduğunu yaşlılıkta zihinsel süreç­lerdeki yavaşlamaya hoşgörü göstermek ve durumu soğukkanlılıkla kabul etmek gerekliğini anlarız.

Eğilim psikolojisi Eğilim psikolojisi, genel olarak okul sorunlarıyla ilgilenir. Öğrenme güçlükleri ve sorunları olan, normal, üstün ye­tenekli ya da öğrenim yönünden norma­lin altındaki çocuklara da anne-babalar ile öğretmenlere yardımcı olur. Bu alan­daki çalışmalara, psikolojik testlerin uy­gulanmasıyla başlanır. Böylece çocuğun öğrenme yeteneği güçlü ve zayıf ol­duğu alanların saptanması ve gerekirse bir uzmandan yardım alınmasıyla geliştirilebilmektedir. Söz gelimi, okulda arkadaşlarından geri kalan çocuk tembel olduğuna inanıldığı için psikoloğa gönderilebilir, ama genellik le sorun çekingenliğinden ya da dikka­tini toplayamamasından kaynaklanır. Özel testlerle sorunun ya disleksi (sözcük körlüğü) ya da çocukta öğrenme so­runlarına yol açan, ama zekayı hiçbir bi­çimde etkilemeyen bir tıbbi durum olduğu ortaya çıkarılabilir Eğitim psikoloğu, bu durumları doğ­rudan tedavi etmek yerine, testleri ya­pan ve tanıyı koyan bir uzmandır Tanı konulduktan sonra çocuk genellikle te­rapiste gönderilir Okul korkusu, duyguya da davranışa bağlı sorunları olan­larla özel olarak ilgilenilir Bazen de hiçbir yere başvurmadan öğretmeniyle konuşmak, çocuğun, yeteneklerinin tümünü kullanmaya yön­lendirilmesi için yeterli olur.

Toplum psikolojisi

 Toplum psikolojisinin geniş bir çalış­ma alanı vardır İnsanların birbirlerine karşı nasıl davrandıkları; nasıl ve niçin özel dostluklar ya da düşmanlıklar kur­dukları; farklı ırk, kültür ve sınıflardan insanların düşüncelerindeki farklılıklar; şiddet; cinsel göreneklerdeki değişiklik­ler; iletişim araçlarının etkisi ve siya­set psikolojisi bu dalın konuları ara

sındadır. Psikolojinin yeni bir dalı olmasına karşılık insan türünün gele­ceğini belirleyecek olan, insanların bir birleriyle kurduğu ilişkiler olduğundan, bu bilimin çok önemli bir bölümünü oluş­turur.

Fizyolojik psikoloji

Fizyolojik psikoloji, psikolojinin en güç, bir bakıma da en etkileyici dalıdır. Çeşitli zihinsel süreçlerin beynin hangi bölümleri tarafından denetlendiğini be­lirlemeye çalışır. Söz gelimi, fizyolojik psikoloji uzmanları, beyindeki belirli alanların bedenin belirli bölümlerinin et­kinliğim denetlediğini bulmuşlardır. Aç­lık ve susuzluk duyumuz, kızgınlık tep­kisi, hatta bilinç, beynin belirli alanla­rının denetimindedir; ama bellek için ayrılmış belirli bir alan yoktur (her ne kadar tek tek anıların, çok küçük hücre topluluklarında depolanması olanak­lıysa da).

Psikolojinin bu alanı, elektrikle yük­lenmiş hücre dizilerinin,nasıl olup da bir melodinin anısı, sevgi duygusu ya da na­sıl yapacağımızı düşünmeden yürüme­mizi sağlayan program haline gelebildi­ğini araştırır.

Endüstri psikolojisi

Psikologlar, endüstri alanında da çalışırlar. Özel bir amaç ya da tasarım için danışmanlık yapmaları istendiğinde, genellikle geri planda yer alırlar, İnsanla­rın gereksinimleri, güdüleri, tepkileri ve çatışmaları göz önüne alınarak, verimin artırılması olanaklıdır. Ancak, insanların farklı koşullarda birbirleriyle ilişki kurma biçimlerini, gerilimlerini, kızgın­lıklarını, güven ve güvensizliklerini an­lamanın da eşit derecede önemi vardır.

Endüstri psikolojisi, pek çok eşyanın ya da sistemin tasarımında da önem kazanır. Söz gelimi uçaklardaki kuman da panolarının düzenlenmesinde, görüş alanındaki nesnelerin nasıl farkına va­rıldığı ve uzun süre karmaşık sinyal­lere bakmanın etkisi Üzerinde yapılan çalışmalardan yararlanılmıştır.

Hastane gibi kurumlarda, çeşitli oda­ların düzenlenmesinde de endüstri psi­kolojisinin çalışmalarından yararlanılır. Bu yolla, yüksek tavanlı büyük odalar­dan olabildiğince kaçınmak, onun yeri­ne çeşitli renklere boyanmış mat (par­lak yerme) yüzeylere, resimlere, fotoğ- raflara»süslemelere ver verilmesi ve has­talara kişiliklerini ortaya koyma fırsatı tanınması gerektiği ortaya çıkarılmıştır. Hastanede tedavi görmekte olan hasta­ların iyileşmesinde bu etkenlerin önem­li rolü olabilmektedir.

Günümüzde psikolojiye yeni yeni et­kinlik alanları açıldığından, uzmanlık dallarının sayısı da artmaktadır.

Hastane gibi başka pek çok yapılarda da amaca en uygun düzenlemelerin yapıl­masıyla psi kolojiden yararlanılmaktadır

Bu yüzden, reklamlardan iç dekorasyona kadar pek çok alanda psikolojinin rol oynaması yadırganmamaktadır. Psi­kolojide şaşırtıcı bilgilerin elde edildiği ve ilginç gelişmelerin kaydedildiği alanlardan biri de fizyolojik psikolojidir. Hala yoğun çalışmaların ve ilginç hayvan deneylerinin yapıldığı bu dalın amacı, beynin gizlerini çözmektir.

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz