Proteinin Bedendeki İşlevi

7 Mart 2018
protein

Çoğumuz proteinin yalnızca beslenmede önemli bir rol oynadığını sanırız. Oysa saç rengimizden kalıtsal yeteneklerimize kadar pek çok nokta, bedenimizin gem programlanması uyarınca üretilen proteinlerle belirlenir.

Proteinler , yağlar ve karbonhidratlar üç ana besin grubudur. Yağlarla karbonhidratlar bedenin günlük işlerini sürdürebilmesi için gerekli eneeirjiyi sağlarlar; buna karşılık proteinler, bedenin yapıtaşlarıdır. Her ne kadar onlar da hücre içinde yakıt olarak kullanılabilirse de, belli bir miktar protein kemiklerin, kasların ve bütün dokuların sağlıklı ka­labilmesi için sürdürülen, yapım ve onarım işlemleri için gereklidir.

Protein nedir

Proteinin asıl özelliği. yağlarla karbonhidratların da yapısında bulunan karbon, oksijen ve hidrojen dışında azot içermesidir. Proteinler aslında çok daha küçük bileşikler olan amino asitlerin ortaya çıkardığı zincirlerden oluşurlar. Besinlerdeki proteinleri yapan aminoasitler yalnızca 20 çeşittir ve bunlardan 8 tanesi beden tarafından yapılamadığından besin olarak özel bir değer taşır. Geri kalan 12 tanesiniyse beden de yapabilir.

Bir aminoasit zinciri protein oluştu­racak kadar uzun olduğunda, birkaç nokta önem kazanır. Birincisi bu aminoasitlerin sırasıdır. Buna, “birincil yapı’’ denir. “İkincil yapı’’ ise protei­nin yün lifleri gibi kendi çevresinde bükülmesidir. “Üçüncül yapı” protein büklümünün kendi çevresinde bükülmesiyle uzun

bir kıvrım ya da bir tür dü­ğüm oluşturmasıdır. Bir proteinin görevini gerçekleştirebilmesi açısından yapısındaki farklılıklar önemlidir Çoğu, “üçüncül yapım doğru olmadıkça işlevlerini yerine getiremez.

 Protein nasıl oluşur

Bedende kullanılan proteinler bağır­saklardan soğurulan amino asillerden oluşturulur Bunlar da yenilen protein­lerin sindirim ürünleridir. Et gibi pro­teince zengin bir yiyeceğin mideye geçmesiyle etkinlik kazanan mide asit­leri eti, ayrı ayrı protein moleküllerine parçalar. Bunlar onikiparmakbağırsağına geçtiğinde, pankreastan salgılanan sindirim enzimleri protein molekülleri­ni, onları oluşturan amino asitlerine ayırır. Amino asitler, bağırsak çeperinden soğurularak karaciğere,oradan da kan dolaşımına geçer. Başta karaciğer olmak üzere bazı dokuların amino asitleri depolayabilmesine karşılık, bedende ne proteinin ne onu oluşturan amino asitlerin belli bir deposu vardır. Buna karşılık yağ ve karbonhidratlar büyük miktarlarda depolanabilirler.

Proteinin yararları ve Proteinin bedendeki işlevi

Proteinin bedende birçok işlevi vardır.

Bunlardan ilki ve en önemlisi, bir yapıtaşı olma niteliğidir. Dokularımız temelde proteinden oluşmuştur ve çeşitli organlar ile dokuları bir arada tutan ge­nel bağ dokusunun asıl maddesi “kollajen” adı verilen bir protein mo­lekülüdür.

Proteinin bir başka önemli görevi de enzimleri oluşturmaktır. Enzimler, be­denin varlığını sürdürmesini sağlayan çeşitli kimyasal tepkimelerin katali­zörleridir.

Dokuları yapan proteinler olduğu gi­bi, kanda çözünmüş olarak bulunan proteinler de vardır ve bunlar oldukça fazla miktarlardadır. Bu proteinler, kü­çük moleküller olan albüminler ve gö­rece daha büyük olan globülinler olmak üzere, iki gruba ayrılırlar. Kan proteinleri sıvının, damar içinde tutula­rak çevre dokulara sızmasının engellen­mesinde önemli bir rol oynar. Globülinler, aynı zamanda “antikor” olarak bilinen ve bedenin enfeksiyonlara karşı en önemli savunma aracı olan immunoglobülinleri kapsar. Antikorlar ise, birbirine bağlı iki ya da daha fazlamolekülden oluşur.

Bedendeki hormonların da bazıları protein yapısındadır ve bedenin genel iş­levlerinde çok önemli roller oynarlar Protein yapısındaki hormonlara en iyi

Bedenin protein yapısı

Bedenin genetik sistemi, hücrelere na­sıl protein yapacaklarını gösteren ve kuşaktan kuşağa geçen bir şifredir. DNA denilen bir maddeden oluşan kromo­zomlar, bedenin her proteinindeki amino asit sırasına ilişkin bilgiyi taşır Göz renginden kalıtsal müzik yeteneğine ka­dar, kalıtımla ilgili akla gelebilecek her şey, anne-babadan gelen şifrelenmiş bil gı dizilerinden kaynaklanır Bildiğimiz kadarıyla da bu bilgilerden yalnızca proteinler yapılabilir.

Bedende her an birtakım proteinler yıkılır, yerlerine yenileri yapılır. Orta­lama olarak her 60 günde bir bedenin bütün protein yapısı yenilenmiş olur. Eski proteinlerin yıkımı sonucu ortayı çıkanlar ile yiyeceklerle alınan amino asitler» sürekli olarak kan, karaciğer ve geri kalan dokulardakilere eklenir. Hüc­reler yeni protein yapacaktan zaman bu amino asitleri kullanırlar.

Büyüme ve gelişmelerindeki orana bağlı olarak en fazla proteine gereksi­nim gösteren çocuklardır: 6 aylıktan kü­çük bir bebek için kilo başına iki gram dolayında protein gerekmesine karşılık, bir yetişkininki bunun ancak yarısıdır.

Bedenin her yerinin temelde bu maddeden yapılmış olmasının yanı sıra, çalışması için gerekli olan hormon ve enzimler de proteindir.

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz