Plasebo ve Plasebo Etkisi

21 Şubat 2018
plasebo1

Hastaların, gerçek anlamda ilaç içermeyen bir madde verilerek iyileştirilmeleri garip gelebilir Ancak, “plasebo tedavisi” denilen bu yöntem çok başarılı sonuçlar verebilmektedir.

Plasebo, gerçek anlamda etkili bir ilaç olmayan, ancak tedavi amacıyla hastaya verilen, hap ya da enjeksiyon halindeki maddedir. Etkili bir madde içermeyen plasebonun tıpta yeri olmadığı düşünülebilir. Ancak tersine, plasebo ile ağrılar dindirilmekte, hasta kişiler iyi- leştirilebilmektedir. Plascbonunun sağladıgı iyileşme, bütünüyle “zihinsel” ya da “ruhsal” değildir Bedende fiziksel değişiklik oluşmaktadır, yalnızca bu, plasebonun doğrudan sonucu değil, kişinin zihinsel ve ruhsal yapısındaki olumlu etkilerin sonucudur. Başka bit deyişle kişi, plasebonun iyileştirici etkisine inandığında, gerçekten de yarar görür. Bu da zihnin beden üzerindeki etkisinin güzel bir örneğidir.

Neden kullanılır?

Plasebo tıpta iki durumda kullanılır. Birincisinde kişinin, bedeni üzerindeki psikolojik kontrol mekanizmasında bir bozukluk söz konusudur. Başka bir deyişle, fiziksel rahatsızlığının oraya çıkmasında ruhsal durumunun etkisi bu yüktür. Ortaya çıkan fiziksel belirtiler ruhsal kökenlidir. Bu türden baş ağrıları, bulantı, uyuşma, hatta felçler plase boyla tedavi edilir. Amaç, “zihni” etkileyip, bedensel işlevleri düzeltmektir.

Söz gelimi anksiyeteye bağlı yorgunluk plasebo bir tonikle iyileştirilebilir. (tonik sıvısında, bedende zaten bulunan bir vitaminden başka bir madde bulunmaz). Toniği içen kişi, aldığı ilacın kendisini iyileştireceğine inandığı için, anksiyetenin gerginliğinden kurtulur. Böylece, anksiyetenin ve gerginliğin yol açtığı yorgunluk da geçmeye başlar. Tıpta, bu türden plasebo tedavisine yanıt veren sayısız rahatsızlık ve hastalık bilinir.

Plasebonun ikinci ve daha önemli yanı ise, ilaç araştırmalarındadır. Yeni bir ilacın etkileri araştırılırken ilaçla birlikte, dış görünüşüyle bu ilacın aynısı, ama plasebo olan bir madde de yapılır ve bunlar iki ayn gruba verilip etkileri karşılaştırılır. Plasebonun etki mekanizması göz önüne alındığında, bu tür araştırmalardaki önemi anlaşılır. Eğer plaseboyla kontrol grubu oluşturulmazsa, ilacın etkisi değerlendirilemez, çünkü yeni ilaç da plasebo gibi etki yapabilir ve ilacı alan kişi, beklentileri yüzünden araştırmacıları yanıltabilir Oysa,etkili maddenin gerçek dışı etkilen, karşılaştırmalı kontrol grubunda ortaya çıkartılabilir.

Ne zaman kullanılır?

Plaseboya, tıpta yalnız gerçekten gerekli olduğunda, yani oldukça seyrek başvurulur. Kişinin sistemine ne kadar az ilaç girerse o kadar iyi olacak bazı durumlarda bedene ilaç niteliğinde herhangi bir maddenin girmesine gerek kalmaksızın plaseboyla (seyreltik tuzlu su çözeltisi gibi) istenen etki sağlanır.

Hastane ya da kliniklerde yürütülen ilaç araştırmalarında ise, hastaların izini ya da bilgisi dışında ilaç ya da plasebo uygulaması yapılmaz. Ayrıca hiçbir hastaya, gittiği doktor tarafından araştırma amacıyla plasebo verilmez.

plasebo

Nasıl etkili olur

Bilindiği gibi, çok eski çağlardan beri insanlar çeşitli “tedavi” yöntemleri uygularlar. Kuşaktan kuşağa aktarılan bu I tedavi yöntemlerinin başarısında, plasebo etkinin önemli bir yeri vardır.

Ancak antropolojik verilere ve tıpta son  zamanlarda bu konuda yoğunlaşan araştırmalara karşın plasebonun etki mekanizmasına ilişkin bilgiler oldukça azdır.

Kimileri plasebo yönteminin, ancak gerçek anlamda fiziksel değişikliklerin ortaya çıkmadığı hastalıklarda başarılı I sonuç vereceğini düşünür. Oysa bu düşünce her zaman doğru değildir. Belki de plasebonun etki mekanizmasını açıklamaya ilişkin en iyi yaklaşım, bu maddenin zihni etkileyerek, beynin bedensel işlevlerini düzenleyecek mesajlar vermesini sağladığıdır. Böylece bedende yer alan sistemler olumlu yönde harekete geçirilebilir.

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz