Peptik Ülser Tanısı ve Tedavisi

9 Ocak 2018

Peptik ülser adını, sindirimde rol oynayan “pepsin” enziminden alır ve mide ile onikiparmakbağırsağında oluşan ülserleri tanımlar.

Ülser, bedenin herhangi bir yerindeki deride ya da mukoza tabakasında bir yara anlamına gelir. Aşağı yukarı her yerde ülser olabilir: Sözgelimi ağızda, bacağın üstünde ya da bağırsak mukozasının herhangi bir yerinde. Peptik ülser ise mide asidinin etkisiyle oluşan mide ve onikiparmakbağırsağındaki ülserlere verilen addır.

Peptik ülser, midede ya da onikiparmakbağırsağında oluşur. Tıpta, mi dede olduğunda “gastrik ülser” onikiparmakbağırsağında ise “duodenum ülseri “adını alır. Ama bu tür ülserin başka yerlerde de görülme olasılığı vardır. Sözgelimi mideden yemek borusuna kaçan asit, yemek borusunda ülsere neden olabilir. Ama sorun özellikle mide ve onikiparmakbağırsağına özgüdür.

peptik_ulser

Nedenleri

Neden bazı insanlarda ülser olup bazılarında olmadığı kesin olarak bilinmemektedir. Bilinen, bütün peptik ülserlerin temelinde, belki “pepsin” gibi sindirim sağlayan bazı enzimlerin de etkisiyle, mide asidinin olduğudur. Çeşitli durumlar ülser olasılığını artırırlar. Sözgelimi aşırı alkol almak ve aspirin gibi ilaçların sürekli kullanılması, iyi bilinen iki nedendir. Başka bir önemli etken ise sigaradır. Sigaranın ülser yaptığı kanıtlanmamıştır, ama ülserlerin iyileşmesini geciktirdiğinden kuşku yoktur.

Hepsi değilse bile birçok ülser midedeki asit üretiminin fazlalığı sonucu oluşur. Onikiparmakbağırsağı ülserli hastaların ortalama yüzde sekseninde asit fazlalığı olmasına karşılık, mide ülserlerinin çoğunda asit in aşın miktarda üretildiğini gösteren bir belirti yoktur.

Belirtiler

Karnın üst bölümündeki ağrı, peptik ülserin başlıca belirtileridir. Bu tür ağrıya “dispepsi’’ denir. Bu terim, yemek borusunun alt bölümünün iltihabını ve safra kesesi hastalıklarını tanımlamak için de kullanılır.

Ağrı, bir ya da iki hafta türer ve nöbetler biçiminde ortaya çıkma eğilimi gösterir. Yiyeceğin, ağrıyı artırması da, geçirmesi de olanaklıdır. Ülserlilerin yalnızca yansı ağrı ile yemek arasında bir ilişki kurarlar. Ağrı, geceleri de olabilir.

Ağrının garip yönlerinden biri, hasta hastanede dinlenmeye alındığı zaman geçmeye yüz tutmasıdır. Ama nedene yönelik bir tedavi yapılmadığı sürece, ağrının yeniden ortaya çıkacağı kesindir.

Tehlikeleri

Peptik ülseri olan kişilerin yalnızca küçük bir bölümü yoğun tıbbi bakıma gereksinim duyar. Ama hastanede tedaviyi gerektirecek başka komplikasyonlar da oluşabilir.

Çeşitli komplikasyonlar içinde en önemlisi, kanamadır. Hastalar “kahve telvesi kusmuğu denen küçük, koyu (siyaha yakın) renkli kütleler halinde kan kusmaya başlarlar ya da baygınlık duygusuyla birlikte kalınbağırsaktan geçen durmuş kan nedeniyle siyah, katran gibi bir dışkı çıkarırlar Ülser kanamasında çok miktarda kan yitirilebilir. Doktorun öncelik tanıdığı bir nokta, kan yitimine bağlı olan şoku tedavi etmektir.

Kanama, hastanın yatakta istirahat etmesiyle genellikle durur Ama eğer durmazsa, kanı durdurmak için ameliyat gerekir Böyle ameliyatlarda kanamanın nereden geldiğini bulmak zor olabilir, mideye ya da onikiparmakbağırsağına indirilen gastroskop, cerrahın işim kolaylaştırır (aygıt doğrudan gözlem olanağı verir).

Peptik ülserlerin başka komplikasyonları da olabilir, ülser delinip karın zarında iltihap yapabilir Peritonit (karın zarı iltihabı) denilen bir komplikasyonun başlıca belirtisi çok şiddetli kam ağrısıdır Peritonitin sonuçları ağır olduğundan acil olarak ameliyat yapılır;

Peptik ülserin çevresindeki iltihap da midenin onikiparmakbağırsağına komşu bölümünü büzüp daralmaya neden olarak, sorun yaratabilir. Bu iltihap genellikle ilaçlarla kontrol altına alınabilir.

Tedavi ve sonuç

Midenin asit salgılamasını durduran ve böylece ülserin iyileşmesine olanak tanıyan ilaçların bulunması, peptik ülserlerin tedavisindeki en büyük ilerlemelerdendir Ama ilaçların işe yaramadığı ve yine ameliyat gerektiren

durumlar olabilir. Peptik ülser ameliyatlarının çoğu, ülseri kesip çıkarmaktan çok, midenin ürettiği asit miktarım azaltmaya yöneliktir.

Ülserli hastaların büyük çoğunluğu tedaviden yararlanır. Dispepsi, rahatsızlık verse bile önemsizdir, genellikle tedavi edilmeden de düzelir. Günümüzde yeni ilaçlarla tedavide olumlu sonuçlar alınmaktadır. Ameliyat yalnızca daha ciddi vakaların birkaçında gerekli olmaktadır.

(Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi)

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz