Mineraller Nelerdir? Ne İş Yarar?

28 Kasım 2017
mineraller

Bol et, süt ürünleri ve sebze içeren dengeli beslenme, sağlık için gereken bütün mineralleri sağlar.

Beslenmemizde önemli bir yer tutan mirenallerin çeşitli işlevleri vardır.

Kimya bilimi, dünyadaki bütün doğal maddeleri organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayırır. Organik maddeler yaşamın yapıtaşlarıdır; üç ana kimyasal element (karbon, oksijen, hidrojen) ile azot gibi elementleri içerirler. Organik kimyasal maddelerin tümünde karbon vardır. Anorganik maddeler ise, tersine, karona bağlı değildir ve geri kalan 91 doğal elementin bileşiklerinden oluşur.

Besinlerde, büyük miktardaki karbonhidrat, protein ve yağın yanı sıra, sağlık için gerekli olan birkaç anorganik madde yani mineraller de bulunur. Beslenmenin zorunlu bir parçası olan vitaminler, organik bileşiklerdir.

Minerallerin yararı

Bedende iki çeşit mneral vardır: Doku ve hücrelerin her yanında bulunanlar; önemli bir süreçte rol alıp yalnızca bedenin özel yerlerinde ve belli hücrelerde bulunanlar. İlk grupta üç ana madde yer alır. İlk grupta üç ana madde yer alır. Bunlar sodyum, potasyum ve kalsiyumdur. Saf halde hepsi metaldir, ama bedende tuz halinde bulunurlar.

Metal tuzları (belki de magnezyumun eklenmesiyle) farklı süreçlerde yer alır. Bu işlemlerin denetlenmesinde bedende oldukça fazla enerji tüketilir. Sözgelimi hücre çevresindeki sıvıda bulunan sodyum miktarı hücre zarının içinde bulunandan çok fazladır. Potasyum içinde tersi geçerlidir. Bu eşitizlik, canlı hücrelerin uyarımlara yanıt vermesini sağlayan gerilimi oluşturur. Pek çok önemli etkinlik, elektriksel kas kasılmaları (kalp atışları dahil ve sinir iletimi bunun örnekleridir. Enerji sağlamak için tükettiğimiz oksijenin yaklaşık yüzde 70’i sodyum ve potasyumun hücre zarının doğru tarafında tutulması için harcanır.

Bedende en çok bulunan mineral kalsiyumdur. Kalsiyum sağlıklı kemik yapımı için çok önemlidir. Bedende doğru dengede olması için egzersiz zorunludur; uzun süre yatmak zorunda kalan kişilerin, kemik kırılması riskini azaltmaları için, olabildiğince çok egzersiz yapmaları gerekir

Buna karşılık öteki mineraller, yalnız birkaç özel amaç için gereklidir. Sözgelimi demirin akciğerlerden dokulara oksijen taşıyan hemoglobinin önemli bir bileşeni olmasına karşılık, iyotun tek rolü tiroit hormonu içindedir.

Aksaklıklar

Beden için gerekli mineraller toprakta bulunduklarından hayvansal besinler ve sebzeler yoluyla alınırlar. Doğal koşullarda bulunma olasılığı az olan iki element demir ve iyottur. Demir eksikliği kansızlığı beslenmenin yetersiz olduğu, gelişmekte olan ülkelerde çok yaygındır. Gelişmiş ülkelerde ise, aylık kanamalar sırasında yitirdikleri demir nedeniyle bazı kadınlarda kansızlık görülebilmektedir. İyot eksikliği sofra tuzuna iyot eklenmesiyle önlenir.

Bedende sodyum, potasyum ve kalsiyum düzeyini denetleyen karmaşık sistemler vardır. Genellikle yalnızca artık maddeleri atan bir organ olarak düşünülen böbreğin kullandığı enerinin büyük bir  bölümü, idrarla çok fazla sodyum ve potasyum yitirilmemesi için harcanır.

Öteki minerallerin eksikliğine ender rastlanır. Buna karşılık manganez ve bakır gibi minerallerle zehirlenme sıktır. Bakır zehirlenmesi (Wilson hastalığı) bedendeki bakır emiliminde ve depolanmasında kalıtsal bir kusur sonucu olur. Çinko eksikliği de zaman zaman görülebilir ve bazen yaşlıların bacaklarında oluşan ülserler için fazladan çinko verilmesi gerekir.

MİNERALLER VE YARARLARI

Sodyum ve Klor

Bütün organizmaların önemli bileşenleridir. Bütün dokularda bulunurlar. Böbreğin asıl görevi bunları dengede tutmaktır.

Potasyum

Sodyumla birlikte bedendeki bütün elektriksel etkinliği denetler.

Kalsiyum

Kas ve kemiklerin yapısı ve çalışması için gereklidir. Sinirler için de gereklidir.

Fosfor

Bütün hücrelerde enerji deposu olarak vardır. Kemiklerde ve kaslarda kullanılır.

Magnezyum

Bedende pek çok süreç için gereklidir. Ayrıca kas gücü için gereklidir.

İyot

Tiroit etkinliği için gereklidir.

Demir

Hemoglobin yapımında kullanılır ve kansızlığı önler.

Bakır

Hücrelerde oksijen tutmak için gereklidir

Manganez

Bedende yağların denetimi ve hücrelerin oksijen kullanımı için gereklidir.

Çinko

Bedende yağların denetimi ve hücrelerin oksijen oksijen kullanımı için gereklidir.

Flüor

Dişleri çürümeye karşı korur.

Krom

Şeker kullanımı için gereklidir.

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz