Sosyal Sıhhiye

Konuşma Bozukluğu Neden Olur?

13 Aralık 2018
konusmabozuklugu

İnme sonucu konuşma merkezi hasara uğramış kişilerden, peltek konuşan çocuklara kadar, konuşma bozukluğu çeken bütün insanlar için konuşma tedavisinin önemi çok büyüktür!

Konuşma tedavisi genellikle dilin düz­gün konuşulmasının öğretilmesiyle ka­rıştırılır. Oysa konuşma uzmanının görevi, şive bozukluklarını düzeltmek de­ğildir. Konuşma tedavisinin amacı, ko­nuşma ya da dil zorluklarından dolayı anlamakta ya da anlaşılmakta güçlük çeken gerek çocuk, gerekse yetişkinlere yardım etmektir. Hastayı değerlendirmek, tanı koyarak tedavi etmek,konuş­ma uzmanının sorumluluğuna girer.

Konuşma güçlüğü

Konuşma tedavisine gerek duyan baş­lıca hastalar, felç ya da kaza nedeniy­le, konuşulanları anlamada, konuşma seslerini çıkarmada, düşüncelerin sözle, yazıyla ya da işaretlerle anlatımında güçlük çekenlerdir.

Çocuklarda görülen konuşma ya da dil güçlüğünün nedenleri arasında, ekIemlemenin (artikülasyon) gecikmesi ya da bozukluğu, dili öğrenmedeki gecik­meyi ya da bozukluğu, içe dönüklük, da­mak yarığı, zekâ geriliği, sakatlık, sa­ğırlık, ses bozukluğu ve kekeleme sayı­labilir. Erişkinlerdeki konuşma ve dil sorunları ise felç, Parkinson hastalığı, multiplskleroz ya da gırtlak kanseri gi­bi hastalıklardan kaynaklanır.

Anlamadaki ve anlatımdaki güçlük­ler insandan insana büyük değişiklik gösterir. Çocuklardaki sorunlar genel­likle beynin, konuşma ya da işitme or­ganlarının doğum sırasında zedelenme­sinden ya da çocuğun gelişmesindeki ge­cikme ve bozukluktan kaynaklanır. Erişkinlerin konuşma yeteneklerini yi­tirmelerinin nedenleri ise, beyin zedelen­mesi, konuşma sırasında kullanılan kas­lara giden sinirlerin hasar görmesi ya da çeşitli hastalıklardan ötürü konuşma kaslarının görev yapamayacak hale gel­meleridir. Gırtlak kanseri gibi, gırtlağın çıkarıldığı vakalarda, hastanın yemek borusuyla konuşmayı öğrenmesi gere­kir.

Çocuklarda tedavi

Çocukta yalnız konuşma güçlüğü bu­lunması ya da konuşma sorununun çok ciddi olması gibi durumların dışında, tedaviye, dilin kavranmasından başlanır. Üç-altı yaş arasındaki çocuklarda bu, genellikle oyunla yapılır. Seanslar arasındaki katkılarıyla anne ile baba da te­davide önemli rol oynarlar. Dil, çeşitli oyuncaklarla oynayarak öğretilir. Basit ve kısa cümleler yoluyla çocuğa belli eşyaları göstermesi söylenerek adlar öğ­retilir. Sonra da elindeki eşyalarla bir şeyler yapması istenerek fiilleri öğren­mesi sağlanır.

Çocukların eklemleme sırasında kar­şılaştıkları güçlüklerin çoğu, ya sesi na­sıl çıkaracaklarını bilmemelerine ya da birbirine çok benzeyen sesleri ayırt ede memelerine bağlıdır.

Seslendirme yeteneği gelişimini, an cak 6-7 yaşlarında tamamlamış olacağından, konuşma uzmanının,3-4 yaşındaki bir çocuğa “r” ve “s” gibi,söyle mesi zaten zor olan seslere yönelik te­davi yapmaması gerekir. Tedavi sırasın­da çocuğa önce sesin nasıl çıkarılacağı öğretilir, bu sesle başlayan kısa sözcük­ler söyletmeye girişmeden önce de, ço­cuğun bu sesi yinelemesi istenir. Ardın­dan, söz konusu ses sözcüğün sonuna ve ortasına gelecek biçimde çeşitli söz­cükler türetilir. En sonunda ise, öğreti­len sesi içeren çeşitli sözcüklerle çocu­ğun duraklamadan konuşması beklenir.

Erişkinlerde tedavi

Beyin zedelenmesi sonucu oluşan felç nedeniyle konuşma yeteneğinin yitimi, genellikle 6 ay ile 2 yıl içinde hiçbir girişimde bulunmadan düzelir. Konuşma uzmanının bu durumda işlevi, hastaya konuşma ve dil egzersizleri yaptırarak iyileşmeyi hızlandırmaktan öteye git­mez. Çalışmalar, resimlerin adlandırıl­ması gibi oldukça basit olabildiği gibi, karmakarışık yazılmış sözcükleri düze­ne soktuktan sonra uzun ve karmaşık cümleleri kurmak kadar güç de olabilir.

İyileşme derecesi büyük ölçüde beyin­deki hasarın derecesine bağlıdır. Bazı hastaları yeniden konuşturmak olanak­sız olduğundan, bu kişilere, basit el ha­reketleri, işaret dili ya da istediklerini re­simlerde gösterme gibi değişik iletişim yöntemleri öğretilir.

Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz