Sosyal Sıhhiye

Kolesterol, Tehlikeleri ve Sorunlar

7 Aralık 2018
kolesterol

Beden, normal olarak, sağlık için gerekli miktarda kolesterol üretir. Bu nedenle, damar ve kalp hastalıklarına zemin hazırlayan yağ ve kolesterolce zengin besinlerden fazla miktarda yemekten kaçınmak önemlidir.

Kolesterol, beden hücrelerinin çevre­sinde bulunan çeperin bir bölümünü oluşturan yağlı bir maddedir. Ayrıca, bedenin kimyasal ileticilerinin büyük bir grubunu oluşturan steroit hormonlarının yapıtaşlarmdandır. Steroit hormon­lar hastalıklara karşı savunma sisteminin bir parçasıdır. Ama koleste­rol damar çeperinde birikmeye başlar­sa kalp hastalıklarına neden olan “arterioskleroz” ya da “damar sertliği” olarak bilinen duruma yol açar. Normal olarak gerekli kolesterolü beden yapar. Hayvansal yağlar, yumurta ve sakatat gibi besinlerden alınan fazladan koles­terol, kan kolesterol düzeyinin yüksel­mesine neden olur.

Tehlikedeki kişiler

Bir insanın kalp ya da damar hastası olmasına zemin hazırlayan pek çok et­ken vardır. Sigara ve kalıtım bu etkenlerden ikisidir. Bunlar ile kan kolesterol düzeyinin önemi eşittir.

Öteki etkenler, besinlerle alman top­lam yağ miktarı ve kullanılan yağların bitkisel ya da hayvansal kaynaklı olmasıdır. İnsanların çoğu besinlerden aldık­ları enerjinin yüzde 40’mı yağlardan sağlarlar. Bu oranı daha fazla karbonhidrat (ekmek, patates, pirinç gibi un­lu besinler) yiyerek yüzde 30’un altına düşüren ve daha az yağla beslenme alışkanlığı olanların kolesterol düzeyinin daha düşük olması beklenir. Öte yan­dan, hayvansal kaynaklı yağların (doymuş yağlar) kolesterol düzeyini artırdığı, bitkisel kaynaklardan elde edi­len ayçiçeği ve mısır yağı gibi doymamış yağlarınsa artırmadığı anlaşılmıştır.

Bedende ne olur

Kan dolaşımında bulunan kolestero­lün dörtte biri besinlerin soğurulduğu sindirim sisteminden gelir. Kandaki kolesterolün bir bölümü karaciğere döner, parçalanır ve safraya dönüştürülerek safra kesesine salgılanır. Damara giren kolesterol kanla taşınır.

Kolesterolün bedende proteinlere bağlanarak lipoproteinlere dönüştüğü anlaşılmıştır. Son zamanlarda lipoproteinlerin iki çeşidi olduğu anlaşılmıştır: Düşük yoğunluklu lipoproteinler ve yüksek yoğunluklu lipoproteinler. Dü­şük yoğunluklu lipoproteinler daha faz­la yağ içerirler, bu yüzden hafiftirler ve yüzerler. Damar çeperinde kolesterolün birikmesine neden oldukları için “zararlı” sayılırlar. Yüksek yoğunluk­lu lipoproteinler ise, damarlardan koles­terolü temizlerler ve parçalanıp safrakesesine salgılanması için karaciğe­re götürürler.

Kanda yüksek yoğunluklu lipoproteinlerin fazla olması yararlıdır. Yüksek yoğunluklu lipoproteinlerin oranını artırmanın bilinen tek yolu ise, egzersiz­dir.

Çok sayıda araştırmaya karşın, bu iki maddenin neden var olduğu açıklığa ka­vuşturulamamıştır. Ama kalp hastalıklarından korunmanın en etkili yollarından birinin kolesterol düzeyini düşürmek olduğu açıktır.

Beslenme biçimini değiştirmek

Kalp hastalığı olasılığını azaltmak için nasıl beslenilmesi gerektiği genellikle merak edilir. Bu sorunun kesin bir yanıtı yoktur ama yiyeceklere dikkat et­menin yararlı olduğu söylenebilir.

Önce şeker tüketimi en aza indiril­melidir. Karbonhidratların ekmek, pa­tates, pirinç ve baklagillerden sağlanması daha iyidir. Et iki ya da üç günde bir yenilmeli ve yerine balık, kü­mes hayvanları ve bitkisel proteinler ko­nulmalıdır. Yağların yarısı bitkisel, yarısı hayvansal kaynaklı olmalıdır. Günde bir yumurtadan fazla yenmemelidir. Kısaca, karışık beslenme önemli­dir ama hayvansal yağlar azaltılmalıdır.

Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz