Kimler kan verebilir? Kan verme

9 Mayıs 2018
kan-verme

Yarım litre kan vermek yalnız bir-iki saatinizi alır ama bu yolla bir kişinin yaşamını kurtarabilirsiniz.

18 ile 65 yaş arasında ve sağlıklı olan herkes kan verebilir.

Böbrek ile kalp rahatsızlığı olanlar, yüksek tansiyonlular, tiroit ile kan has­talığı olanlar, veremliler, AIDS’liler, sa­nlıktılar, frengililer ve kanserli kişiler kan veremezler. Gebelerin, kısa bir sü­re önce ameliyat olanların ya da dişle­rini çektirenlerin ve kansızlığı olan ki­şilerin de kan verebilmek için belirli bir süre beklemeleri gerekir. Fazla hareket gerektiren işi ya da hobileri olanların kan bağışının kabul edilmesi için en azından 12 saat dinlenmiş olması iste­nir.

Kan nasıl verilir?

Kan merkezinde sizden kan alınma­sını engelleyecek iki temel neden olabi­lir.

Bunlardan biri sizi korumaya yöne­liktir. Sözgelimi, kan basıncındaki ha­fif bir düşmeden zarar görecek tipte bi­ri olabilirsiniz. İkinci neden ise verdiği­niz kanın aktarılacağı hastayı korumak açısından önemlidir: Hastalık kaynağı olan bakteri ya da virüsler kan yoluyla taşınabilir. Eğer böyle bir hastalığınız varsa ya da hastalığın kuluçka ya da ba­ğışıklığın henüz oluştuğu dönemindey- seniz, organizmalar kanınızın verildiği kişiye geçebileceğinden,kan vermeniz sa­kıncalı olur.

Bunun yanı sıra, kansız olup olmadı­kınız da kontrol edilir. Bir hekim ya da hemşire parmağınızdan bir damla kan alıp kısa süren bir işlemden geçirir. Eğer olağandışı sonuçlar ortaya çıkarsa baş­ka testler de uygulanır ve gerekirse kan­sızlık tedavisi yaptırmanız önerilir.

Ne olur?                                             

Kanınızı alacak olan hekim dirseğini­zin iç kısmındaki toplardamar üstünde­ki deriyi mikroptan arındırdıktan son­ra, bir iğne batırır. İğne, bir tüple kan şişesine bağlıdır. Bu şişenin içinde ka­nın pıhtılaşmasını önleyen bir madde (antikoagiilan) ile kan hücrelerinin sak­lama sırasında beslenmesini sağlayacak olan basit bir şeker çözeltisi (dekstroz) vardır. Şişe belirli miktarda kanla dol­duktan sonra tüp kendiliğinden tıkanır ve kanınızın alınması tamamlanır. İşlem on dakika sürer. Alınan kan miktarı, (bir ünite = 420 ml) dolaşımdaki kanını­zın yaklaşık on ikide biridir. Beden, 20 dakika içinde, hücredışı sıvının dolaşı­mına katılmasıyla bu miktarı karşılar. Ancak bu süre içinde az da olsa bayıl­ma olasılığınız vardır. Bunu önlemek için bir süre yatmanız ve bisküvi yiyip, bir şeyler içmeniz sağlanır.

Kan hücrelerinin yeniden oluşması bi­raz daha fazla sürer, plazma 24 saatte, alyuvarlar ise 6 haftada yenilenir. Üç aydan önce yeniden kan vermenize izin verilmez.

Kanınız alındıktan sonra grubuna göre ayrılması ve sarılık, frengi ya da atipik antikor araştırması için laboravutara gönderilir.

Değerli kan tipleri

Bazı kişilerin enfeksiyonlara karşı di­rençleri düşüktür, kolay hastalanırlar. Kemik iliği aktarımı yapılan hastalarda, kanser ya da kan kanseri hastalarında bu, önlenemeyen bir yan etkidir. Bazen çocuklar da hastalıklara karşı doğal ba­ğışıklıkları düşük doğarlar. Bu yüz­den uçuk ve kızamık gibi hastalıklara karşı öteki sağlıklı kişilerin gösterebile­ceği direnci gösteremezler. Düşük dirençli birisinde bu hastalıklar ortaya çık­tığı zaman, o hastalığa karşı kandan el­de edilen antikorların verilmesiyle di­renç artırılabilir. Antikorların bir başka yararı da kızamıkçık olan gebe kadınlarda dölütü korumak için kullanılmalarıdır. Bu antikorlar hastalık geçirmiş ve son üç ay içinde iyileşmiş hasta­ların kanından elde edilir. Genellikle bu yolla elde edilen antikorlar kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği ve uçuk hastalıkla­rında kullanılır. Ayrıca, tetanos ve en­der görülen tropikal hastalıklarda da bu tedavi biçimi uygulanır.

Kanın gruplandırılması

Kişinin kan grubunun saptanmasına yarayan maddeler belirli bir kan grubu­na karşı tepki gösteren antikorlardır ve çoğunlukla kan verenlerin kanlarından elde edilir. Hem bu amaçla hem de ba­ğışıklığın artırılması işinde kullanılan antikorlar, genellikle “plazmaferez”de­nen ve kan hücrelerinin içinde yüzdüğü renksiz bir sıvı olan plazmanın ayrılması işlemiyle elde edilir. Acil bir durumda 0 grubu Rh negatif kan öteki grupların hepsine verilebilir. Bu nedenle o grup kan taşıyanlara “evrensel vericiler” adı verilir.

Bazı kişiler de çok ender görülen karı grubuna sahiptir ve alyuvarları araktırma amacıyla kullanılmaya elverişlidir. Bu tip kanlar dondurulmuş halde sak­lanır.

Bağış kanlar incelemeden geçirildikten sonra gerektiğinde kullanılmak üzere saklanır. Acil bir kan aktarımı zorunlu olduğunda, işlemden hemen önce alıcı ile vericinin, yani aktarılacak olan kan ile ka­nın verileceği kişinin kanlarının uygun olup olmadığı bir kez daha bir testle araş­tırılır. Böylelikle tam bir güvenlik sağla­nır. Bilindiği gibi uygun olmayan kanın verilmesinin ciddi sonuçlan vardır.

Sağlıklı bir kişinin kan bağışlamasının hiçbir zararlı etkisi yoktur. Kan aktarı­mının yaşam kurtardığı göz önüne alın­dığında, kan bağışlamanın bir insanlık görevini yerine getirmek olduğu açıkça görülür.

Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz