Eklem Rahatsızlıkları – Romatoit artrit

10 Nisan 2018
eklem

Geçmiş yıllarda romatoit artrit, neredeyse her zaman eklemlerde kalıcı işlev yitimiyle sonuçlanırdı. Günümüzde ise, erken tanı ve tedaviyle sakatlık engellenebilmektedir.

Romatoit artrit denildiğinde birçok  kişinin aklına, tekerlekli sandalyedeki hastalar gelir. Oysa eklemleri biçim bozukluğuna uğramış ve yaşamlarını ağrılar içinde geçirmek zorunda olan hastalara ilişkin tabloya günümüzde günden güne daha az rastlanmaktadır.

Erken tanı, yeni tedavi yöntemleri ve rehabilitasyonla çoğu hastanın yaşamı kolaylaştırmaktadır. Ayrıca hastalığın ilerlemesi kontrol altına alınmakta, ağrılar dindirilerek ve biçim bozuklukları önlenerek hastanın normal bir yaşam sürmesi sağlanabilmektedir.

Romatoit artrit nedir

Romatoit artrit genellikle eklemleri, şiddetli vakalarda da kalbi, akciğerleri, sinir sistemini ve gözleri etkileyebilen bir hastalıktır. İki cinste de görülebilmekle birlikte, kadınlarda daha sıktır (kadınlarda erkeklerden üç kat fazla görülür). Genellikle yirmi yaşların ortaları ile orta yaş sonlarına doğru başlar, ancak daha gençlerde ve yaşlılarda da olabilir. Romatoit artrit kronik bir rahatsızlıktır, arada bir seyri hızlanır ve bilinmeyen nedenlerle belirtiler şiddetlenir, azalır ya da yok olur; hatta bazen bütünüyle geçer.

Nedeni

Romatoit artritin asıl nedeni anlaşılamamıştır. Ancak, bedenin savunma sisteminin hastalığı başlatan etkene karşı bir tepki oluşturduğu bilinmektedir. Bu bağışıklık tepkisi, eklem zarının içinde iltihap hücrelerinin (lenfositler ve makrofajlar) birikmesine neden olur. Hücrelerin saldığı enzimler, eklemdeki kemik ve kıkırdağı tahrip ederek hastalığa özgü belirtilerin ortaya çıkmasına neden olurlar. Durum tedavi edilmezse, eklemde biçim bozukluklarıyla sonuçlanır.

İltihap tepkisinin iki ilginç sonucu, romatoit faktör üretimi ve romatoit norfülerin oluşumudur. Romatoit faktör, hastaların bedeninde büyük miktarlar da üretilen bir antikordur, öteki eklem iltihaplan (artrit) vakalarında pek rastlanılmadığından, tanı, kandaki romatoit faktör miktarının ölçülmesiyle konulabilir.

Romatoit nodüller ise dirsekte, el ve ayak üstünde oluşur. Bu kütleler eklemlerde ortaya çıkan hücre birikimine benzer ve tanıya yardımcı olur.

Belirtiler

Etkilenen eklemde ağrı, katılık (tutukluk) ve şişlik, başlıca belirtilerdir. Hastalığın tipik bir özelliği, ilk olarak el ve ayaklardaki küçük eklemlerin et kilenmesidir. Ancak, öteki eklemler, yani daha büyük olanlar da (bilekler, diz, dirsek, omuz, kalça gibi) hastalanabilir. Etkilenen eklemlerin sayısı kişiden kişiye değişir.

Romatoit artriti öteki artrit türlerinden ayıran bir özellik de, bedenin bir yanındaki bir eklem hastalandığında öteki yanındaki aynı eklemin de etkilenmesidir. Buna “simetrik poliartrit” denir ve özellikle genç ile orta yaşlı kadın hastalarda görülür.

Dikkati çeken ilk belirti, genellikle sabahlan uyamldığında ortaya çıkan eklem katılığıdır. Bu durumun süresi, birkaç dakika ile birkaç saat arasında değişir. Çoğunlukla genel bir hastalık hali ve bitkinlikle birlikte görülür ve hastalığın belirli bir bölgeden çok, bütün bedeni etkilediğini ortaya koyar. Ellerdeki eklem katılığı yüzünden hasta çatal, bıçak gibi nesneleri tutmakta güçlük çeker. Giyinmek, düğmeleri iliklemek de sorun yaratır ve hasta, eklemlerinde ağrı duyar.

Ender rastlanan bir durum, eklem belirtilen dışında, haşlanın başka organ ve sistemlerine ilişkin şikâyetlerinin olmasıdır. Bu türden rahatsızlıkların en sık görüleni gözün çeşitli bölgelerindeki kızarıklık ve ağrıdır (gözün çeşitli kısımlarındaki iltihaptan kaynaklanır).

Belirtilerin şiddeti, hiçbir görünür neden olmaksızın sürekli değişir.

Tehlike ve komplikasyonlar

Tehlike ve komplikasyonlar genellikle eklemlerle ilgilidir Akut dönemlerde eklemin yanlış bir konumda kalması ve kullanılmasıyla biçim bozukluktan (de- formasyon) oluşup sakatlığa yol açabilir. Eklem hareketleri sınırlanabilir ya da bütünüyle olanaksız hale gelebilir.

Bu eklem sorunlarının yanı sıra, bedendeki öteki organlar da etkilenebilir Bazı hastalar göğüs enfeksiyonlarına ve eklemlerin bakteri iltihabına karşı duyarlıdır . En yaygın komplikasyon ise, eklem hareketlerinin sınırlanması sonucu, hastanın günlük yaşamının zorlaşmasıdır.

Tedavi

Romatoit artrit tedavisi kişisel gereksinimlere göre düzenlenir. Genel yaklaşım ağrı kesici ve iltihap giderici ilaç (aspirin ve benzeri ilaçlar) verilmesidir. Eklemdeki iltihabı hafifleten ilacın et kişiyle şişlik ve ağrı azalır, eklem daha rahat hareket ettirilir. Birçok hasta için ilaç tedavisi yeterli olur.

Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi

 

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz