Doku ve Organ Bağışı Yapılması

22 Aralık 2017
organbagisi

Organ aktarımı, tıbbın en fazla beceri gerektiren dallarından biridir. Ancak yine de, bedenlerinin belli bölümlerini bağışlayan insanlar olmadan gerçekleştirilemez.

Modern tıp ve cerrahi pek çok hastalığı tedavi edebilir. Ancak tedavi olanaksız olduğunda ve hastanın yaşamı tehlikeye girdiğinde, bir çare, çalışmayan organı, bir vericiden alınan yeni bir organla değiştirmektir.

Organ verici, gereksinimi olan kişiye bedeninin bir organını veren kişidir. Kan ya da kemik iliği gibi dokular yalnızca yaşayanlardan alınabilir. Kalp ve karaciğer gibi organların aktarımı içinse, organ vericinin mutlaka ölmüş olması gerekir Böbrekler, hem yaşayanlardan hem de ölülerden alınabilir. İki böbreği de iyi çalışanlar, birini verebilirler. Yaşayan kişilerden böbrek alma yoluna, genellikle aha akrabasıysa başvurulur. Bir akrabadan alınan böbreğin alıcının bedeni tarafından kabul edilme şansı, akrabası olmayanınkinden çok fazladır.

Bazı durumlarda verici, abanın kendisi dc olabilir. Sözgelimi deri ve kemik aktarımında, hasta olan doku çıkarılır ve bedenin başka bir bölümünden alınan parça oraya aktarılır. Bu yönteme

“özaktarım (otograft)” adı verilir Kişi kendi dokusuna karşı tepki oluşturmayacağından, başarı oranı en yüksek aktarını tipi budur.

Kimler organ verici olurlar

Organlarını verdiklerinde kendilerinin zarar görmemeleri ve bu organa ait bir ameliyat ya da hastalık geçirmemiş olmaları koşuluyla pek çok insan organ verici olabilir. Sözgelimi, yüksek tansiyonu olan kişi böbrekleri tansiyondan az ya da çok etkileneceği için, böbreklerini veremez. Benzer biçimde, kalbi yaşlanmış, normal yaşam sürecinin sonuna gelmiş kişiler de kalp vericisi olamazlar. Genç ölümlerin en sık nedeni kazalar olduğu için, kaza kurbanları en yaygın organ vericilerdir.

Yaşayan vericilerin ameliyata izin vermesi gerekir Ölümden sonra ise, üstünde bir belge yoksa, yaşarken bu uygulamaya karşı olmaması koşuluyla, akrabalarının izniyle organı alınabilir.

Organ vericinin doku grubunun alıcınınkine uyması da gerekir. En önemli sorun, verilen organın yabancı madde olarak algılanıp reddedilmesidir. Bu nedenle, dünyanın birçok ülkesinde hastaların doku grupları bilgisayara kaydedilir Bir verici çıktığında bilgisayar en uygun hastası bulur ve organdan en iyi biçimde yararlanılmasını sağlar.

Organın alınması

İster bir ölüden, ister yaşayan bir vericiden alınsın, organ bedenden çıkarıldıktan sonra hızla bozulmaya başlar. Bozulma, dondurma yöntemiyle yavaşlatılabilir ama organ aktarımının başarısı yine de hıza bağlıdır. Yalnızca gözün saydam tabakası bu kuralın dışında kalır, çünkü daha uzun sure bozulmadan kalabilir. Kaza geçiren ve çeşitli aygıtlarla ‘yaşatılan’ insanların durumunda ise ahlaki bir sorun ortaya çıkar. Beyin etkinliğinin gen dönüşümsüz olarak durmasına “beyin ölümü” denir. Kaza sonrasında solunum durması birkaç dakikayı geçmişse, beyin oksijensizlikleri kaba bir biçimde etkilenmiştir.

Bununla birlikte, modern yöntemlerle kalp atışları yemden başlatılabilir. solunum aygıtları ile solunum sağlanır ve böylece, özel hücrelere sahip beyindeki geri dönüşsüz değişikliklerden öteki dokuların etkilenmesi önlenir. Bu durumda böbrekler ve öteki organlar, zarar görmeyeceklerinden organ aktarımında kullanılabilirler.

Zor olan, beyinde geri dönüşsüz ha-sarın oluştuğunun saptanmasıdır. Kalp, beyinden hiçbir uyan gelmese de çalışmayı sürdürür Ancak akciğerlerin görevlerini yapmaları için, sinirler yoluyla beyinden uyarı almaları gerekir Bu yüzden, solunum aygıtı kapatıldığında dolaşımdaki karbondioksit gazının beyindeki merkeze yolladığı uyanlarla doğal solunumun başlamaması; göz, yüz ve öteki beden kaslarının kontrolünde beynin hiçbir rolünün kalmaması, beyin ölümü tanısına varılmasını sağlar.

Organ aktarımında beyin ölümünü temel alan ülkelerde, akrabaları karşı çıkmazsa, beynin but Un işlevleri durmuş kişi verici olarak kabul edilebilir. Aktarılacak organları iyi durumda tutmak için, hastanın bedenine sürekli okijen verilir, yapay solunum sağlanır. Uygun alıcı bulunduğunda organlar alınır; sonra solunum aygıtı kapatılır.

Yaşayan organ vericiler için tehlike çok azdır. Böbreğini veren kişinin öbür böbreği, bütün işi yükleneceği için biraz büyür. Kan ve kemik iliği verenlerde ise beden hemen yeni hücreler üretir.

Sperm (erkek üreme hücresi) de aktarılabilir. Eşin kısırlığı durumunda kadın başka bir erkekten alınan spermle yapay yoldan döllenmektedir. Yumurta (kadın üreme hücresi) de aktarılabilir. Eşin  kısırlığı durumunda kadın başka bir erkekten alınan spermle yapay yoldan döllenmektedir.

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz