Diş Sağlığı ve Ortodonti Tedavisi

24 Aralık 2017
ortodonti

Düzensiz ve fırlak dişlere katlanmaya çalışmak genellikle anlamsızdır. Çoğu vaka, ortodonti tedavisiyle bütünüyle düzeltilebilir.

Ortodonti, diş hekimliğinin bir dalıdır. Düzensiz dişlerin ve ısırma hareketi sarasında dişlerin karşı karşıya gelmelerindeki herhangi bir bozukluğun  düzeltilmesiyle ilgilenir. Ortodonti tedavisi genellikle tellerden oluşan aygıtlarla yapılır. Dişlerin çok çarpık olduğu vakalarda, ağız içindeki diş düzeninin sağlanması için bazı dişlerin çekilmesi zorunlu olabilir.

Dişlerin normal konumu

İdeal durum, üst ve alt diş kavislerinin simetrik ve dişlerin aynı hizada elmasıdır. Üstçene dişlerinin alt çene dişlerim çok hafif biçimde örtmesi gerekir üstçene kavsi, alt çeneninkinden biraz geniştir. Dişler arasında çarpıklık yoktur.

Dişlerin bu derece yetkin olması, oldukça ender görülen bir durumdur. Tıpkı insanların çeşitli fiziksel özelliklere sahip olması gibi, diş ve çene yapılanda o kadar çeşitlidir. İdeal düzenden küçük sapmalar, ağız ve bedenin genel sağlığımı, kişinin görünümünü etkilemez; hatta ufak tefek düzensizlikler bireysel bu çekicilik bile yaratabilir.

Ancak kişinin görünüşünü bozan ve sağlığını tehdit eden diş kusurlarının ce kapanış bozukluklarının (ısırma sırasında dişlerin karşılıklı gelmemeleri), ortodonti tedavisiyle düzeltilmesi gerekir.

Diş ve çene yapısını belirleyen etkenlerin çoğu kalıtımla geçer. Anne ile babanın diş yapısı önemlidir. Sözgelimi dişleri büyü k olan bir baba ile çenesi küçük olan bir anneden doğan çocukta, uyumsuz bir çene-diş ilişkisi gelişebilir. Dar çene ile büyük dişlerin bir araya gelmesi sonucu dişlet, ağızdaki yer darlığından dolayı çarpık olurlar.

Bazen dişlerin gelişmesi üstünde çevre etkenlerinin de rolü olur. Sözgelimi parmak emme, sürekli bir hal alırsa, hem üst hem de alttaki ön kesicidişlerin düzensiz olmasına yol açabilir. Çene kemiğini etkileyen hastalıklar da düzensizliklere neden olabilir; ama bu seyrek görülen bir durumdur.

Ciddi düzensizlikler belirli sorunlar yaratır. Sözgelimi, üst üste binmiş dişlerin temizlenmesi güçleşir ve bu yüzden çürük ile dişeti hastalıkları oluşabilir. Hatalı kapanış durumunda, sözgelimi alı kesicidişlerin normalde üst kesicilerin iç yanına bastırması yerine dişetine bastırmaları, damak kısmında dişeti iltihabı oluşturur.

Dişlerin karşılıklı olarak gereken biçimde kapanamaması, hastanın tek tara Ilı çiğnemeye çalışması nedeniyle çene eklemine zarar verebilir.

Çok düzensiz ve aralıklı dişler konuşma bozukluğu yaratabilir, ama bu sık görülen bir durum değildir. İnsanların diş düzensizliklerini tedavi ettirmek istemelerinin başlıca nedeni görünüşlerinden rahatsızlık duymalarıdır.

Tedavi

Tedavinin yapılma zamanı, dişlerin gelişme hızına bağlıdır. Bazen sütdişleri döküldükten sonra ama genellikle kalıcı köpek dişleri ile küçük azı dişlerinin çıkmasından sonra tedaviye başlanır. Bu da 11-12 yaşına rastlar.

Tedavi gerektiğinde dişlerin Ölçülen alınarak model hazırlanır Röntgen incelemeleri yapılarak çene biçimi ve dişlerin durumu Öğrenilir (hastanın yüz ve dış fotoğrafları alınabilir) ve tedavi planlaması ona göre yapılır.

Diş çekimi niçin gerekir Diş boş utlarının büyük, çenenin dar olduğu durumlarda dişlere yeterli yer kalmaz. Dişleri bu nedenle biraz sıkışık olan hastaya durumu kabullenmesi söylenir; ama ağır bozukluklarda öteki sorunların çıkmasını önlemek (sözgelimi dişlerin temizlenmesindeki güçlük gibi) için, dişlerin düzeltilmesi gerekir.

Eskiden dış kas sının genişletilmesiyle dişlere yeterli yer açılacağı ve çarpıklığın düzeleceği sanılıyordu. Ne var ki kısa donemde başarılı gibi görünen tedavinin, uzun donemde dişlerin yeniden çarpıklaşmasıyla sonuçlandığı anlaşıldı. Bu yüzden, aşırı biçim T gösteren dişlerde, çenede yer için, bazı dişlerin çekilmesi yolu dilmeye başlandı.

Önce, hangi dişlerin çekileceğine karar sermek için dikkatli bir yapılır. Bütün dişler sağlamsa, genellikle  birinci küçük azılar çekilir. Ancak kötü bir konumda ya da dolgulu dişler varsa, birinci küçük azıların yerine bunların çekilmesi uygun olur.

Diş çekiminden sonra çenede yer açılır ve öteki dişler bu boşluğa kayarlar. Bu bazen yeterli olur; ama genellikle ortodonti aygıtıyla dışın yerine getirilmesi gerekir.

Ortodonti aygıtları

Başlıca iki tip ortodonti aygıtı vardır: İşlevsel (fonksiyonel) ve mekanik. İki tip de, dişleri doğru yerlerine iter ve kendi tarafına orada duracak hale getirinceye kadar kullanılır.

İşlevsel aygıtlar üst ve altçene dişlerinin kapanış bozukluklarını düzeltir ve bütün dış kavsini bir bütün halinde etkilerler. Mekanik olan sabit ya da hareketli (çıkarılabilen) aygıtlar ise dişleri tek tek etkilerler. Bu yüzden işlev sel aygıtlar, yalnız hızla büyüyen çocuklarda başarılı olur. Sözgelimi çocuğun üst çenesi bütünüyle fırlaksa, işlevsel aygıtın uygun bir yaşta kullanılmasıyla üstçene kavsi geriye alınabilir ve kapanış düzeltilebilir.

Mekanik aygıtların etkilerini göstermeleri için çenenin hızla gelişmesi gerekmez (ancak yine de büyüme dönemlerinde etkileri daha fazladır). İki tip mekanik aygıt vardır: Takılıp çıkarılabilen, yani hareketli tip ve dişlere bağlanan sabit tip. Sabit aygıtlar dişlerin daha iyi kontrol edilebilmesini ve her yöne hareket ettirilmesini, hareketli tiplerse yalnızca dişlerin eğilmesini sağlarlar.

Genel olarak sabit aygıtlar daha karmaşık vakalarda, sözgelimi dişin bütünüyle hareket ettirilmesi ya da dönmesi istendiği zaman kullanılırlar. Dişlerin küçük bir eğme hareketiyle normal görünümlerine kavuşacağı durumlarda ise, hareketli aygıtlar kullanılır.

Çoğu hareketli aygıtın, yararlı olması için, hem gece hem de gündüz takılması gerekir. Aygıt diş hekimi tarafından hazırlanır, ama hastanın arada ter parça değiştirmesi (sözgelimi bir bank) gerekebilir. Dişlerin ağız dışı desteklerden alınan güçle düzeltilmesi de olanaklıdır; sözgelimi baş ve enseden denek alınabilir.

Ortodonti aygıttan genellikle ayda bir gözden geçirilir ve gerekli ayarlamalar yapılır. Tedavi süresi 18-24 ay arasında değişir Başlangıçta hasta aygıtı yadırgar, ama zamanla alışır.

Sonuç

Ortodontiyle çeşitli biçim bozukluklarının düzeltilmesini olanaklı kılan, dişleri saran kemik dokusunun, dış basınçlar sonucu değişme ve yeniden oluşma yeteneğine sahip olmasıdır. Düzensiz dişler ve kapanışa ilişkin kusurlar başarıyla düzeltilebilmektedir. Bununla birlikte, çene yapısına ilişkin bozuklukların ortodonti tedavisinden yarar görüp görmeyeceği kuşkuludur.

Yine de çenedeki yapı bozukluğu durumunda bile dişlerin düzeltilmesi, yüz profilim olumlu yönde etkiler.

Çoğu zaman çarpık dişlerin yalnızca estetik bir sorun yarattığı sanılır. Oysa estetik görünümü bozmanın yanı sıra temizleme İçme güçlüğü yaratıp, bakterilerin yerleşmesine zemin hazırladığını, dolayısıyla da dişeti iltihabı ve çürük oluşumunu kolaylaştırdığını unutmamak gerekir.

Dişeti ve ağız sağlığı konusunda unutulmaması gereken önemli bir nokta da; bu konuda titiz davranıp sorunların oluşmasını önlemenin, tedaviden çok daha etkili olduğudur.

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz