Ameliyatla Rahmin Alınması ve Sonrası

16 Nisan 2018
ameliyat

Bazı hastalıklarda rahmin, tedavi amacıyla çıkarılması gerekir. Tıpta “histerektomi” olarak adlandırılan bu rahmin alınması ameliyatının, fiziksel sağlık kadar ruhsal sağlık üzerinde de etkileri vardır.

Ruhsal bir sorun olan histeri ile, rahmin çıkarılması ameliyatının adı olan histerektomi sözcüklerinin ikisi de, eski Yunanca’da “rahim” anlamına gelen “histera” sözcüğünden türemiştir. Bunun nedeni, eski çağlarda kadınlardaki pek çok ruhsal ve fiziksel rahatsızlığın kökeninin rahim olduğuna inanılmasıdır.

Kuşkusuz bu görüş günümüzde geçerliliğini yitirmiştir, ama bazı ruhsal sorunların rahmin işlevlerini aksatabileceği bir gerçektir. Sözgelimi bir tür zayıflama takıntısı olan anoreksiya nervoza, kızlarda adetlerin kesilmesine neden olabilmektedir Belki de rahim ile ruhsal durum arasındaki bu ilişki yüzünden kadınlar, rahmin alınması önerisiyle karşılaştıklarında gereğinden fazlası sıkıntı ve tedirginlik duyarlar.

Histerektomi ameliyatı, rahimdeki ve onunla ilgili organlardaki ciddi bir tümör nedeniyle gerekli olabileceği gibi, bu kadar ciddi olmayan bir sorundan ötürü, sözgelimi çok ağır adetler yüzünden de yapılabilir. Kanser gibi bir gerekçenin tartışılacak bir yanı yoktur, ama ağır adet gibi bir nedenle histerektomi önerisi karşısında kadının, bu ameliyatın yaşamına getirecekleri ile götüreceklerini ayrıntılı bir biçimde düşünüp, eşi ve doktoruyla konuşması yerinde olur.

Histerektomi, günden güne daha az başvurulan bir tedavi yöntemi olma yolundadır. Rahmi ilgilendiren birçok sorunun, cerrahi dışında tedavi edilmesi olanaklı hale gelmiştir. Sözgelimi yalnızca aşın kanama gibi bir sorun,(bunun dışında rahmin bütünüyle sağlıklı olması koşuluyla) hormon tabletleriyle tedavi edilebilmektedir. Rahim boynu kanserinde de radyoterapiden başarılı sonuçlar alınabilmektedir.

Histerektomi, çok zorunlu olmadıkça, genç ve çocuk sahibi olmamış kadınlarda yeğlenen bir seçenek değildir. Hem bu nedenle hem de rahim hastalıklarının görülme sıklığının ileri yaşlarda artması yüzünden bu ameliyat, daha çok 45-55 yaşları arasındaki kadınlara uygulanır.

Ameliyatın çeşitleri

Rahmin, karın duvarının kesilmesi yoluyla alındığı ameliyat “abdominal histerektomi” olarak adlandırılır. Vajinadan yapılan ameliyatsa “vajinal histerektomi” diye bilinir. Karın ameliyatı biçiminde yapılan histerektomi daha yaygındır, çünkü bu yöntem cerrahın, rahim çevresi organlarını, leğen içindeki yapıları doğrudan gözlemleyip kontrol etmesini olanaklı kılar. Bu ameliyatın izi ötekine göre da ha geniştir Büyümüş bir rahmin alınması gibi işlemlerde cerrahın,daha fazla hareket serbestliği gereksinimi sonucu geniş bir kesi yapması, kamın alt bölgesinde büyükçe bir iz bırakır.

Normal olarak rahim, boyun ve cisim bölümlen arasına tutunmuş kas ve bağlarla karın içine sağlamca tutunup desteklenmiştir. Ancak bazen yaşlanmanın ya da doğumların etkisiyle bu bağlar gevşeyip rahmin vajinaya sarkmasına neden olur. Tıpta “prolaps”olarak adlandırılan bu durumun tedavisi, cerrahi girişimle yapılmaktadır. Rahmin sarkması ıdrarkesesini ve bağırsağı da etkileyip ciddi rahatsızlıklara yol açabilir. Bu yüzden cerrahi girişimle organlar yerlerine yerleştirilir Vajina yoluyla yapılan bu ameliyatın en büyük üstünlüğü hiç ameliyat izi bırakmamasıdır.

Rahmin bütünüyle çıkarılması “total histerektomi” olarak adlandırılır. Bazen, rahim boynu yerinde bırakılır; bu tür ameliyata ise “subtotal histerektomi” denir. Subtotal histerektomi ameliyatı olan kadınlar hafif adetler görebilirler. Ancak unutmamaları gereken nokta, smear yaptırmayı sürdürme gerekliliğidir. Her kadında olduğu gibi, rahim boynu kanseri riski onlar için de geçerlidir.

Bazen de rahim, yumurtalıklar ve fallop borularıyla birlikte çıkarılır. Bu ameliyatın adı, “total abdominal histerektomi” ile “bilateral salpengo oforektomi “dir (karın yoluyla rahmin ve çift taraflı olarak fallop boruları ile yumurtalıkların çıkarılması). Bu ameliyatı menopozdan önce geçiren kadınlar yumurtalıkları olmadığı için menopoz belirtileriyle (ateş basması gibi) karşı karşıya kalabilirler.

Ameliyatın nedenleri

Rahmin alınmasını gerektiren başlıca beş neden vardır. Birincisi, başka tedavilere yanıt vermeyen çok ağır âdetler; İkincisi, rahimde ya da yumurtalık gibi bağlı olduğu bir organda tümörlerin varlığı; üçüncüsü başka tedavilerin etkisiz kaldığı leğen içi (pelvik)enfeksiyonlar; dördüncüsü kısırlaştırma; beşincisi de rahim sarkmasıdır (aslında bu nedenle rahmin alınması enderdir).

Neler olur

Histirektomiye karar vermeden önce pek çok tahlil ve muayene yapılır. Bunlar arasında rahimden biyopsi için parça alınması da yer alır. Sonunda ameliyattan başka bir tedavi yolu olmadığına karar verilirse, histerektomiye başvurulur.

Ameliyattan önce, cinsel organlar çevresindeki kıllar (ameliyat keşişinin geçeceği bölge üzerinde olduğu için) tıraş edilir. Ayrıca, lavmanla bağırsaklar boşaltılır.

Histerektomi genel anestezi altında yapılır. Rahim çıkarılırken, idrarkesesini karnın alt kısmından uzaklaştırmak gerekir. Bu işlem kesenin hafifçe zedelenmesine yol açabildiğınden, daha hızlı iyileşmesi ve zorlanmaması için idrarın sonda aracılığıyla kendiliğinden boşaltılması sağlanır. Sonda bir-iki gün takılı kalır.

Ameliyattan bağırsaklar da etkilenir; ameliyatı izleyen birkaç saat boyunca bağırsaklar tam çalışamayabilir. Bu yüzden normale dönünceye kadar hastaya ağızdan yiyecek ve içecek verilmez, yalnız serumla sıvı verilir. Zaten hasta bu süre içinde yemek yemek istemez.

Ameliyattan sonraki 24 saatte ise çoğu hasta kendini daha iyi hissedip ayağa kalkar.

Rahmin alınması ameliyatından sonra,hastaların olabildiğince erken ayağa kalkmaları önerilir. İlk altı hafta boyunca ağır işler yapmamaları, kendilerini yormamaları ve hiçbir zorlanmayla kalkışmaksızın dokuların iyileşmesine olanak tanımaları istenir.

Çoğu kadın bir dönemde kendini bitkin ve depresif hisseder ama iyileştikçe eski sağlığına kavuşur.

Kadınlar genellikle altıncı haftada bir muayeneden geçip iyileştikleri kesin bir biçimde belirlenince, cinsel etkinliğe dönerler. Çoğu çift, ameliyattan sonra daha canlı bir cinsel yaşamları olduğunu söyler; bunun nedeni, istenmeyen gebelik korkusunun ortadan kalkmasıdır.

Çoğu kadın yumurtalıkları yerinde kaldığı için eskisi gibi adet-öncesi gerilimi yaşar. (ancak adet görmez)

Menopoz belirtileri de, zamanı geldiğinde olağan bir biçimde seyreder.

Genellikle histerektomi ameliyatı geçiren kadınlar ameliyattan birkaç hafta sonra eski sağlıklarına kavuşup normal yaşamlarına dönerler.

Kaynak Kitap: Doktorumuz Ansiklopedisi

Benzer yazılar

yorum yok

Yorum yaz